Қараңғы түнгі аспан тірі суреттей құбылып тұрған сәтте, Орталық Қытайдағы Аньхой провинциясының орталығы – Hefei қаласының аспанында шауып бара жатқан аттардың көрінісі пайда болды.
Бұл көрініс Гиннестің рекордтар кітабына енген ерекше шоу ретінде танылды. Алайда оның басты ерекшелігі тек ауқымдылығында емес – көріністі адамдар емес, жүздеген дрон орындады.
Өткен айдағы Қытайдың Көктем мерекесіне арналған гала-концерттегі осы әсерлі көрініс Қытайда қарқынды дамып келе жатқан жаңа экономикалық бағыттың бір мысалы ғана. Бұл сала «төмен биіктіктегі экономика» деп аталады. Оған дрондар, электрлі тік ұшып-қонатын аппараттар (eVTOL), тікұшақтар және оларға қызмет көрсететін инфрақұрылым кіреді.
Инфрақұрылым дамып, қолдану аясы кеңейген сайын бұл стратегиялық сектордың көлемі 2026 жылы 1 триллион юаньнан асады деп болжанып отыр.
Бұл сала үшінші жыл қатарынан Қытай үкіметінің жұмыс есебінде ерекше аталып келеді. Бейсенбі күні National People’s Congress (NPC) қарауына ұсынылған құжатта ол интегралды микросхемалар, авиация, ғарыш өнеркәсібі және биомедицинамен қатар негізгі жаңа стратегиялық салалардың бірі ретінде көрсетілген.
Коммерциялық ақпарат жеткізуші ITJUZI дерегіне сәйкес, 2025 жылы осы секторда 255 жаңа инвестициялық мәміле жасалған. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 71 пайызға көп.
NPC депутаты Chen Shuxian бұл индустрия қазір технологиялық сынақ кезеңінен кең ауқымды қолдану кезеңіне өтіп жатқанын айтты.
Бұл бағытта Guangdong Province алдыңғы қатарда тұр. Мұнда төмен биіктіктегі авиациямен айналысатын 15 мыңнан астам компания бар. Бұл елдегі барлық кәсіпорындардың 30 пайыздан астамын құрайды.
Провинция әлемдік нарықта да жетекші орынға ие: тұрмыстық дрондар нарығының шамамен 70 пайызы, өнеркәсіптік дрондардың 50 пайызы осы өңірге тиесілі.
2025 жылы Гуандунда өндірілген дрондардың экспорты 40,9 пайызға артты.
Гуандунда орналасқан EHang компаниясы жасаған EH216-S аппараты адам тасымалдауға сертификат алған әлемдегі алғашқы электрлі тік ұшып-қонатын (eVTOL) әуе көлігі болды.
Shenzhen UAV Industry Association ұйымының вице-президенті Sun Yang Қытайдың eVTOL технологияларын қолданудағы маңызды бағыттарының бірі – дрондардың әуе шоуы екенін айтады.
Оның айтуынша, Шэньчжэньдегі Damoda және High Great компаниялары әлемдік дрон-шоу нарығының шамамен 80 пайызын бақылап отыр.
«Қытайдағы толыққанды өндірістік тізбектің арқасында дрон компоненттерінің бағасы АҚШ-пен салыстырғанда бес-алты есе арзан. Мысалы, Шэньчжэньдегі әйгілі электроника базары — Huaqiangbei ауданынан ұшқышсыз аппараттарға қажетті барлық бөлшекті табуға болады», – деді Сун Ян.
Оның сөзінше, алдағы уақытта Қытайда жасалған дрондар тұтынушылар деңгейінде халықаралық нарыққа көбірек шығуы мүмкін.
Қытайда бұл технология қазірдің өзінде өндірістік салада кеңінен қолданыла бастады. Дрондар ауыл және орман шаруашылығында зиянкестермен күресу, қалалық бақылау, төтенше жағдайларға әрекет ету және логистикалық тасымалдау сияқты көптеген бағытта пайдаланылып келеді.
China Information Industry Association дерегіне сәйкес, 2025 жылдың қарашасына қарай Қытайда 300 мыңнан астам ауыл шаруашылығы дроны қолданылған. Олар 495 миллион акрдан астам алқапта тыңайтқыш себу, зиянкестерге қарсы өңдеу және әуеден тасымалдау жұмыстарын атқарған.
Бүгінде дрондар тек бір қызметпен шектелмейді. Олар тұқым себу, тыңайтқыш шашу, жүк тасу, егістікті бақылау және апат салдарын бағалау сияқты көптеген міндетті орындайды.
Энергетика саласында да тиімділігі байқалып отыр. Мысалы, Kunshan қаласында дрондар электр желілерінің 100 пайызын тексеруге мүмкіндік берген.
Күрделі жер бедерінде де жаңа мүмкіндіктер ашылуда. Қаңтар айында Tianma‑1000 ұшқышсыз жүк тасымалдау ұшағы сынақ ұшуын сәтті орындады. Ол биік таулы және күрделі аймақтарға арналған ірі сыйымдылықты, салыстырмалы түрде арзан ұшқышсыз әуе көлігі платформасы саналады.
Бұл салаға тұтынушылар да белсенді араласа бастады. Қытайдың ірі электронды сауда компаниясы Meituan 2025 жылдың қыркүйегіне дейін Shenzhen, Shanghai және Dubai қалаларында 740 мың дрон жеткізген. Бұл қызмет көбіне тамақ жеткізу, дәрі-дәрмек және жедел бөлшек сауда сұранысына байланысты дамып отыр.
Әуе туризмі мен авиациялық спорт та қарқын алуда. 2025 жылдың алғашқы тоғыз айында 672 мың адам әуе экскурсиясына қатысып, бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 27,7 пайызға артқан.
Сун Янның айтуынша, Қытайдың басты артықшылығы – зерттеу әлеуеті мен шығындарды тиімді басқару.
«Бізде Beihang University, Nanjing University of Aeronautics and Astronautics және Northwestern Polytechnical University сияқты авиация және ғарыш саласының жоғары деңгейлі мамандарын дайындайтын жетекші оқу орындары бар. Тағы бір маңызды фактор – ғылым, білім және өндірістің тығыз байланысы», – деді ол.
2025 жылы университеттерде дрондарға арналған арнайы факультеттер ашу ұсынылған. Қазірдің өзінде 100-ден астам жоғары оқу орны осындай бағдарламаларды енгізуге өтінім берген.
2015-2024 жылдар аралығында Қытайдағы төмен биіктіктегі экономика саласына қатысты өнертабыстарға берілген патенттік өтінімдер саны 11 еседен астам өскен. Ал 2025 жылдың алғашқы жартысында ғана 11 165 жаңа өтінім тіркеліп, бұл өткен жылмен салыстырғанда 51,6 пайызға көп.
Алдағы негізгі міндеттердің бірі – eVTOL басқару жүйелері мен аккумулятор технологиясын жетілдіру. Атап айтқанда, қатты күйдегі батареяларды дамыту ұшу уақытын едәуір ұзартуы мүмкін.
Қазіргі уақытта кейбір eVTOL аппараттары небәрі 15 минуттай ғана ұша алады, сондықтан олар көбіне көрме немесе экскурсия мақсатында қолданылады. Егер олардың ұшу уақыты бір сағаттан асса, бұл технология тұрақты әуе тасымалына да кеңінен енгізілуі мүмкін.
Инфрақұрылым да қатар дамып келеді. 2026 жылға қарай көптеген өңір төмен биіктіктегі әуе аймақтары мен ұшу бағыттарын жоспарлауды жалғастырады.
Мысалы, 2025 жылдың қаңтар-қазан аралығында Nanjing қаласында 2 000 шаршы шақырымнан астам аумақты қамтитын 166 жаңа әуе кеңістігі аймағы және 556 шақырымдық 28 жаңа ұшу бағыты бекітілді.
Guosen Securities болжамына сәйкес, 2025-2030 жылдары Қытайда жалпы авиация әуежайлары мен eVTOL қону алаңдарын салуға 599,6 млрд юань инвестиция салынады. Тек 2026 жылдың өзінде 800-ден астам жаңа қону нүктесі пайдалануға берілуі мүмкін.