«Алдағы уақытта да Қытай әлемдік экономикалық өсімді тұрақты ұстап тұруды жалғастыра береді», – деді БҰҰ Бас хатшысының бұрынғы орынбасары Erik Solheim.
Бейсенбі күні Қытай үкіметінің жұмысы туралы есеп елдің жоғарғы заң шығарушы органының қарауына ұсынылды. Құжатта биыл ел экономикасының өсімі 4,5-5 пайыз деңгейінде болады деп жоспарланғаны және іс жүзінде бұдан да жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылатыны айтылған.
Бұл көрсеткіш International Monetary Fund ұйымының 2026 жылға арналған болжамынан жоғары. Аталған ұйым әлемдік экономиканың өсімін 3,3%, ал дамушы және қалыптасып келе жатқан экономикалардың өсімін 4,2% деңгейінде бағалаған.
Economist Intelligence Unit ұйымының аға экономисі Tianchen Xu айтуынша, өсім көрсеткішінің өзі маңызды болғанымен, оның сапасы да назардан тыс қалмауға тиіс.
«Қытай жоғары сапалы даму үлгісіне көшіп жатқандықтан, экономикалық өсім халық табысының нақты артуына, мемлекеттік қызметтердің қолжетімді болуына және озық технологиялардың кеңінен енгізілуіне әкелуі керек», – деді ол.
Жасанды интеллект – жаһандық инвесторлар үшін тартымды бағыт
Үкімет есебіне сәйкес, 2025 жылы Қытайда өнеркәсіптік роботтар өндірісі 28%-ға, ал интегралдық микросхемалар өндірісі 10,9%-ға артқан.
Әлемдегі ірі жасанды интеллект модельдеріне арналған API платформаларының бірі – OpenRouter дерегіне сәйкес, ақпан айының соңына қарай платформадағы ең танымал 10 модельдің жалпы токен тұтынуы 28,7 триллионнан асқан. Оның ішінде 14,69 триллионнан астамы Қытайда жасалған модельдерге тиесілі. Осылайша, тарихта алғаш рет ай сайынғы токен шақыру үлесі 50%-дан асты.
Tianchen Xu айтуынша, жасанды интеллект үлкен көлемде электр энергиясын қажет етеді. Кейінгі жылдары Қытай электр энергиясын өндіру көлемін, соның ішінде жаңартылатын энергия көздерін айтарлықтай арттырды. Бұл жасанды интеллекттің дамуын тұрақты энергиямен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Қытай әлемдік пайдаланушыларға жасанды интеллект қызметтерін төмен бағамен ұсынуы мүмкін. Мұндай артықшылық Қытайға жаһандық AI нарығында жетекші, тіпті басым үлеске ие болуға мүмкіндік береді.
«Қытай технологияларының қарқынды дамуы 2024 жылдың соңынан бастап және 2025 жылы қытайлық активтерге деген көзқарастың түбегейлі өзгеруіне әкелді», – дейді Сюй.
2025 жылы MSCI China Index 31,4%-ға өсіп, әлемдік нарықтардан озық нәтиже көрсетті.
Muhammad Faran Khan айтуынша, бұл өсімнің басым бөлігі инновацияға негізделген салалардың, әсіресе технология мен жасанды интеллекттің дамуына байланысты.
«Қазір Қытайдың инновациялық экожүйесі жасанды интеллекттен бөлек робототехника, автономды көлік, жаңа буындағы мобильділік және озық өндіріс сияқты салаларды да қамтиды. Сондықтан бұл серпін жалғаса береді», – деді ол.
Үкімет есебінде жасанды интеллектті негізгі салаларда кеңінен енгізу, ашық кодты AI қауымдастықтарын дамыту, сондай-ақ жаңа «ақылды» зауыттар мен интеллектуалды жеткізу тізбектерін құру жоспарланып отырғаны айтылған.
Тұтыну нарығы: үлкен мүмкіндіктер
Қытай Халық өкілдері жиналысының баспасөз хатшысы Lou Qinjian мәліметінше, алдағы 10 жылда Қытайдағы орта табысты халық саны 800 миллион адамнан асуы мүмкін. Бұл қазіргі технологиялық революция мен өндірістік трансформация үшін ең үлкен қолдану алаңдарының біріне айналмақ.
Еуропалық жас кәсіпкерлер қауымдастығының кеңесшісі әрі Portugal-China Chamber of Commerce and Industry бас хатшысы Bernardo Mendia Қытай нарығына қызығушылық танытатын компаниялардың саны артып келе жатқанын айтты.
Оның сөзінше, португалиялық компаниялардың Қытаймен экономикалық байланысы жаңа кезеңге өтуде.
«Бұрынғыдай тек сауда операцияларымен шектелетін кезең артта қалды. Қазір кәсіпорындар Қытайда стратегиялық өндірістік қатысуға ұмтылып отыр. Қытай нарығында табысқа жету үшін компаниялар тек бағамен емес, сапа мен инновация тұрғысынан да бәсекеге қабілетті өнім ұсынуы тиіс», – деді ол.
Мендияның айтуынша, ірі корпорациялардан бөлек, шағын және орта бизнес үшін де мүмкіндіктер кеңейіп келеді.
Қытай – әлемдегі ең ірі электронды сауда нарығы. Шекарааралық e-commerce арқылы шетелдік шағын компаниялар жергілікті кеңсе ашпай-ақ нарыққа шыға алады.
«Гурман тағамдары, ерекше lifestyle брендтері және басқару консалтингі қызметтері үшін жаңа нишалық нарық қалыптасып келеді», – деді ол.
2025 жылы Қытайда тұтыну тауарларының бөлшек сауда көлемі алғаш рет 50 триллион юаньнан асты және экономикалық өсімнің 52%-ын қамтамасыз етті.
Lou Qinjian айтуынша, биыл елде әлеуметтік көмек, медициналық сақтандыру және бала күтімі қызметтері туралы жаңа заңдар әзірленеді. Бұл халықтың әл-ауқатын арттырып, тұтыну белсенділігін күшейтуге бағытталған.
Қытай мен АҚШ: ынтымақтастық үшін жаңа мүмкіндіктер
Баспасөз мәслихатында Lou Qinjian Қытай АҚШ-пен барлық деңгейде байланыстарды күшейтуге дайын екенін айтты. Оның сөзінше, әлемдегі екі ірі экономиканың ынтымақтастығы үшін кең мүмкіндіктер бар. Сонымен бірге Қытай өз егемендігі мен қауіпсіздігіне қатысты ұстанымдарын берік қорғайтынын атап өтті.
Қытай кеденінің мәліметінше, 2025 жылы Қытай мен АҚШ арасындағы сауда көлемі 4,01 триллион юань болып, Қытайдың жалпы сыртқы саудасының 8,8%-ын құрады.
Ал АҚШ статистикасы бойынша, 2025 жылдың алғашқы 10 айында екіжақты сауда көлемі 373,64 млрд доллар болған, бұл елдің жалпы саудасының 7,8%-ына тең.
Қазіргі кезде сауда құрылымы да өзгеріп жатыр. Қытайдың АҚШ-қа экспортының негізгі қозғаушы күшіне жоғары қосылған құны бар және технологиялық өнімдер айналды. Олардың қатарында электрондық жабдықтар, машиналар мен электр техникалары және күн панельдері бар.
Tianchen Xu айтуынша, АҚШ өндіріс секторын нығайтуды көздеп отырғандықтан, әлемдегі ең ірі өндіруші саналатын Қытаймен экономикалық ынтымақтастық маңызды.
Өткен айда Бейжіңде U.S.-China Commercial Matchmaking Program бағдарламасының 20 жылдығына арналған шара өтті.
Wang Wenshuai – China Council for the Promotion of International Trade ұйымының өкілі – Қытай мен АҚШ өнеркәсіп және жеткізу тізбектері саласындағы ынтымақтастықты жалғастыратынын айтты. Бұл үшін China International Supply Chain Expo сияқты алаңдар пайдаланылмақ.
Алдағы көрмеге АҚШ-тың жетекші компаниялары, сондай-ақ бизнес, мемлекеттік басқару және ғылыми орта өкілдері кеңінен қатысады. Жасанды интеллект секциясында қытайлық және америкалық компаниялар бір алаңда өз жобаларын таныстырады.
Сондай-ақ цифрлы экономика, биофармацевтика және жаңа энергия көліктері сияқты салаларда іскерлік байланыстарды дамыту жоспарланып отыр.
Ван Вэньшуаидің айтуынша, қазіргі уақытқа дейін CCPIT 2026 жылы Қытай компанияларының АҚШ-та өтетін көрмелерге қатысуы үшін 119 іс-шараны мақұлдаған. Оның 30-ы ақпан айына дейін өткізілген.
Ал Erik Solheim жаңартылатын энергия саласында Қытай мен АҚШ арасындағы ынтымақтастықтың ерекше маңызды екенін атап өтті.
«Жасыл энергетикаға көшу процесінде Қытайдың рөлі шешуші. Ел әлемдегі жасыл технологиялардың 60 пайыздан астамын, ал күн энергетикасында 90 пайызға дейінін өндіреді. Қытайдың жаңа энергетикалық өнімдері – жаһандық игілік. Жасыл болашаққа ұмтылған кез келген мемлекет, соның ішінде АҚШ та, бұл мақсатқа жету үшін Қытаймен әріптестік орнатуы қажет», – деді ол.