Қазақстанда азаматтарды тұрғын үйден мәжбүрлеп шығару енді тек сот шешімі арқылы жүзеге асырылады. Бұл туралы Bairak.kz «Atameken Business» арнасына сілтеме жасап хабарлады.
Жаңа норма Конституцияға енгізілген өзгерістер аясында қабылданып отыр. Сарапшылардың айтуынша, бұл қадам азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейтсе де, жалға беру нарығына тікелей әсер етуі мүмкін.
Азаматтарды қорғау күшейеді
Жаңартылған заңға сәйкес, енді ешбір адам сот үкімінсіз баспанасынан шығарылмайды. Бұған дейін кей жағдайларда меншікке қатысты даулар толық шешілмей жатып, адамдар әкімшілік шешімдер арқылы үйінен айырылып қалатын.
Заңгер Руслан Кибкенің айтуынша, бұл өзгеріс әсіресе жалғыз баспанасы бар азаматтар үшін маңызды.
«Бұл норма азаматтарды, әсіресе жалғыз үйі бар адамдарды қорғауға бағытталған. Енді олар қарыз өндіру немесе басқа да мәселелер кезінде белгілі бір деңгейде қорғалады», – деді заңгер.
Пәтер иелері үшін тәуекел артуы мүмкін
Дегенмен, сарапшылар жаңа талаптың жалға берушілерге қосымша қиындықтар туындатуы мүмкін екенін айтады. Енді жалға алушыны үйден шығару үшін міндетті түрде сотқа жүгіну қажет, ал бұл процесс бірнеше айға созылуы ықтимал.
Мамандар адал емес жалға алушылар бұл мүмкіндікті пайдаланып, төлем жасамай, көшу процесін әдейі созуы мүмкін екенін ескертеді.
Қазақстан риэлторлары қауымдастығының президенті Лариса Степаненко бұл норманы әлі толық жетілдірілмеген деп санайды.
«Пәтер иелері үшін жағдай қиындай түсуі мүмкін. Сондықтан олар өздерін қорғау үшін депозит көлемін 2–3 айға дейін арттыруы ықтимал», – деді ол.
Жалдау нарығына әсері қандай?
Сарапшылардың пікірінше, жаңа норма жалға беру нарығында бірнеше өзгеріске әкелуі мүмкін:
- жалдау ақысының өсуі
- депозит мөлшерінің артуы
- жалға алушыларға қойылатын талаптардың күшеюі
- келісімшарттарды ресми түрде жасауға сұраныстың артуы
Сонымен қатар, келісімшартта көшіру шарттары нақты көрсетілсе, сот сол талаптарға сүйеніп шешім шығарады.
Қоғам пікірі екіге бөлінді
Тұрғындардың пікірі әртүрлі. Бірі бұл шешімді қолдап, адамды күштеп шығару дұрыс емес десе, енді бірі төлем жасай алмайтын азаматтар пәтер жалдамауы керек деп есептейді.
Халықаралық тәжірибе не дейді?
Мамандардың айтуынша, мұндай жүйе тек екі тараптың – жалға алушы мен меншік иесінің – мүддесі тең сақталған жағдайда тиімді жұмыс істейді.
- Германия мен Нидерландта бұл процесс жылдам әрі ашық
- Испанияда сот процестері ұзаққа созылып, пәтер иелеріне шығын әкеледі
Баға өседі ме?
Сарапшылар жалдау бағасының өсуі мүмкін екенін жоққа шығармайды. Алайда сенатор Жанна Асанова мұндай сценарийдің ықтималдығы төмен екенін айтты.
«Бұл норма меншік қатынастарын әділ және түсінікті ету үшін қабылданды. Әр азамат өз баспанасында қорғалған болуы тиіс», – деді сенатор.